Geschiedenis Amersfoort tussen 1800 en 1900

Uit Tijdbalk Amersfoort
Ga naar:navigatie, zoeken

vorige eeuw | volgende eeuw
tot 800 800-900 900-1000 1000-1100 1100-1200 1200-1300 1300-1400 1400-1500 1500-1600 1600-1700 1700-1800 1800-1900 1900-2000 vanaf 2000

1800 - 1900: economische stagnatie; afnemend belang van de nijverheid; ca. 8600-19.600 inwoners in de 19e eeuw
1800 - 1900 geschiedenis Nederland
1800 - 1900 geschiedenis wereld
VanTotgebeurtenis
17951813De Franse tijd: Bataafse Republiek 1795-1806, Koninkrijk Holland 1806-1810; Franse bezetting 1806-1813
18001900Gemiddelde aantal joodse inwoners: 468 (3,4% van de bevolking van gemiddeld 13.800 inwoners)
1803Het eerste officiële postkantoor in werking in de Krommestraat
1803Besluit tot aanleg bliksembeveiliging op Onze Lieve Vrouwetoren; toren na Franse tijd in bezit van de stad
1804Artillerie- en Genieschool in de Doelen gevestigd
1804Stadskinderhuis (uit 1717) opgeheven en gefuseerd met het Burgerweeshuis
1804Opname Bloklandsgasthuis (uit 1573) in Sint Pietersgasthuis
18061810Koninkrijk Holland ("vazalstaat" van Frankrijk), onder Lodewijk Napoleon, tot zijn aftreden in 1810
1809Schilder Nicolaas Pieneman in Amersfoort geboren, zoon van schilder Jan Willem Pieneman († 1860 te Amsterdam)
1809Houten galg op de Galgenberg verwijderd
18101813Nederland ingelijfd bij Keizerrijk Frankrijk (bij decreet van Rambouillet, 9/7/1810)
1811Tijdens Franse bezetting (1806-1813) verbod afgekondigd tot begraven in kerken, in 1813 verbod ingetrokken
1811Installatie van Rechtbank van eerste Aanleg in Amersfoort
1811Arts Dr. Isaac Michael Weyl (1778-1855) eerste joodse lid van gemeenteraad van Amersfoort en in Nederland
18 aug 1811Decreet van naamsaanneming
29 okt 1811Bezoek van Keizer Napoleon I met zijn echtgenote aan Amersfoort
1812Schilder Johannes Pieter van Wisselingh in Amersfoort geboren († 1899 te Utrecht)
18131840Regeerperiode Koning Willem I
1814Grondwet van de Vereenigde Nederlanden
1814Randenbroek verbouwd
1814Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK) tot stand gekomen
1815Grondwet voor het Koningrijk der Nederlanden 1815
1816Afbraak en nieuwbouw Sint Franciscus Xaveriuskerk op 't Zand (Bätz-orgel als in Lutherse Kerk)
18161826Werkhuis/werkinstituut tot wering van bedelarij in de Doelen gevestigd
1816Koning Willem I stelt Algemeen Reglement voor de Nederlandse Hervormde Kerk op
1816Invoering metriek stelsel (in Frankrijk in 1801); bij Muntwet wordt de gulden verdeeld in 100 centen
11 sep 1816Besluit Hoge Raad van Adel over de beschrijving van het stadswapen van Amersfoort
1817Oprichting van de Amersfoortse afdeling van de Maatschappij tot Nut van het Algemeen
1818Westsingel nr. 43 wordt als stadhuis in gebruik genomen
1818Opheffing van de gilden bij Koninklijk Besluit, bezittingen vervielen aan de stadsbesturen
29 sep 1818Eerste begrafenis op de RK begraafplaats Utrechtseweg/Nederberg
1820Bouw van de houten toren op kerk Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopneming (Elleboogkerk); kerk vergroot ca. 1850
1823Jacob van Lennep doet op voetreis door Noordelijke Nederlanden omgeving Amersfoort aan
18231824Sloop oude Stadhuis aan de Hof
1824Jan Cock Blomhoff (laatste opperhoofd VOC op kunstmatig eilandje Decima, in baai Nagasaki) koopt Birkhoven
1825Een nieuw postkantoor geopend in Wijk Camp 137 (in 1969, Langestaat 86-88), hoek Groenmarkt
3 feb 18254 feb 1825Twee dagen langdurige noordwesterstorm en springvloed; wateroverlast o.a. in Amersfoort
1826De Doelen weer een kazerne
1827Sloop van het deel tussen de torens van de Kamperbinnenpoort
1829Gemeenten worden verplicht tot aanleg van begraafplaatsen buiten de stadskern
1829Begin sloop stadsmuren; in kader werkverschaffing plantsoen of "wandeling" aangelegd
1829Aanleg, op voormalig Leicester-bastion, van Algemene begraafplaats Achter Davidshof
1829Westelijke toegang (Windsteeg) van de Sint Joriskerk dichtgemetseld
1829Ideeën om de beken bevaarbaar te maken en realisatie waterverbinding met buitenland, van Rijn naar Zuiderzee
1829Omvang garnizoen 233 man
18301839Belgische Revolutie; België bij verdrag van Londen (1839) van de Nederlanden afgescheiden
1831Begraven in de Sint Joriskerk wordt verboden
1831Frans Felix richt fabriek van speelkaarten op
1831Bouw kazerne Rijdende Artillerie Beestenmarkt; voor paardenstallen gebruik stenen Slijkpoort
1832Invoering van het Kadaster in Nederland (excl. Limburg; zie 1867)
1833Postkantoor geopend in de Nieuwstraat
1833Randenbroek verbouwd tot huidig uiterlijk
1833Bruggetje over Beek bij Kleine Koppel verbreed voor paarden en wagens (poortje gesloopt vanaf 1829)
1834Wilhelmus Franciscus Nicolaus van Rootselaar in Amersfoort geboren
1834Afscheiding, het ontstaan van de Gereformeerde kerken als afscheiding van de Nederlands-hervormde kerk
1835Utrechtsepoort afgebroken, vervangen door tolhek
1836Herensociëteit Amicitia opgericht
18371844In deze periode sloop van de Slijkpoort
1837Verbouwing Lutherse Kerk
1837"puineren" van de weg naar Oud-Leusden met stenen van de afgebroken muren, gereed 1844
7 jun 1837Koning Willem I bezoekt Amersfoort
1838Onze Lieve Vrouwetoren wordt eigendom van de stad Amersfoort
1838Hervormde Gemeente gesticht in de dorpskom Hoogland
1838Kamperbuitenpoort afgebroken
18401849Regeerperiode Koning Willem II
1842Oprichting Kamer van Koophandel in Amersfoort
18421843Onder leiding stadsarchitect Ruitenberg wordt Synagoge vergroot, m.n. rechte oostelijke muur wordt rond gemaakt
1843Aanleg van plantsoenen op plaats stadsmuur, is gereed gekomen met deel tussen Koningspoort en Koppelpoort
1844Sloopverbod van poorten en wallen door Koning Willem II, en daarmee van de Koppelpoort
1845Resten van de ontplofte Onze Lieve Vrouwekerk als werkverschaffing afgebroken
18451846Idee/plan (van 1829) van bevaarbare verbinding Rijn-Eem, weer actueel
1848Weekblad "De Arrondissementsbode van Amersfoort" gesticht
1848Grondwet voor het Koningrijk der Nederlanden 1848
1849Oprichting landelijke Maatschappij tot Nut der Israëlieten
18491890Regeerperiode Koning Willem III
1850Straatnamen gefixeerd door Gemeenteraadsbesluiten en door straatnaamborden
2 feb 1850Carel Victor Gerritsen geboren in Amersfoort († 5/7/1905 te Amsterdam)
1851Gemeentewet (art. 237): geen belemmering door- en uitvoer goederen door lokale belastingen
1851Postkantoor wordt verplaatst naar Havik
1851"Amersfoortsche Courant" opgericht
1852Wet op de Telegraaf 1852
1853Gewijzigde Bisdomindeling in Nederland
1853Aanleg van een zwembad aan/in de Eem
1853Herstel RK-hiërarchie (één Aartsbisdom, vier Bisdommen) door Pius IX; de grondwet van 1848 maakte dat mogelijk
15 aug 1853Jan Cock Blomhoff overlijdt; grafsteen aanwezig op voormalige begraafplaats Achter Davidshof
1854Dag-en kostschool "Instituut Kollewijn" opgericht (voorloper van HBS in 1871)
1855Doorbraak van de Grebbedijk; water stond tot ten zuiden en oosten van Amersfoort
29 mrt 1855Het postkantoor verhuist van het Havik naar de Krommestraat
1856Ontbinding door Koning Willem III van het sloopverbod (van Koning Willem II) van poorten en wallen uit 1844
1856Gemeentelijke brandweer opgericht
1857Eerste kiesverenigingen in Amersfoortse Courant genoemd: "De Eendracht" en "'t Wapen van Amersfoort"
1857Vishal verplaatst naar het Lieve Vrouwekerkhof (met toestemming van Hervormde gemeente)
8 sep 1857Gemeente Duist (bestaande uit Duist, De Haar en Zevenhuizen) gaat op in de gemeente Hoogland
1859Gasfabriek aan de Kamp voor huis- en straatverlichting, tot 1900; destijds geschreven als "Gazfabriek"
1860Spoorwegwet: aanleg van staatswege, exploitatie (per 1863) door particulieren
18601890Periode van "van concurrentie naar concentratie": concurrentie spoorwegmaatschappijen m.n. SS, NRS en HIJSM
1860Agnietenklooster (Latijnse school gevestigd vanaf 1622) Herenstraat afgebroken
1 feb 1860Nederlandsche Centraal Spoorwegmaatschappij (NCS) opgericht in Amsterdam
6 aug 1860Amersfoort wordt bij Koninklijk Besluit (KB) als garnizoensplaats aangewezen
1861Wegens gebrek aan onderhoud, voorstel tot sloop Koppelpoort in gemeenteraad
1861Amersfoort opgenomen in het telegraafnet (tijdelijk telegraafkantoor in portierswoning van Utrechtsepoort)
1861Joodse (Israëlitische) scholen worden opgeheven
1 mei 1862Het postkantoor verhuist van de Krommestraat naar de Singel D 74 (in 1969, Weverssingel 24)
1863Spoorlijn NCS Utrecht-Amersfoort-Hattem geopend (1864, Hattem-Zwolle, met spoorbrug over de IJssel, in dienst)
18651883Bouw Noordzeekanaal (belang m.n. in relatie tot spoorwegaanleg)
1866Laatste cholera-epidemie in Nederland
26 mrt 1866Schilder Derk Wiggers in Amersfoort geboren († Den Haag 15/2/1933)
1867Limburg wordt elfde provincie van Nederland, na ontbinding van de Duitse Bond (1815-1866)
1867Het postkantoor verhuist naar "De gekroonde Bijenkorf" (in 1970, Kamp nr. 10)
1867Het postkantoor verhuist naar de hoek Kortegracht/Drieringensteeg
12 apr 1867Naar aanleiding van een conflict, inwijding van tweede Synagoge aan de Kortegracht (noordzijde) hoek Muurhuizen
18691870Eerste Vaticaans Concilie (Vaticanum I)
1869Oprichting afdeling Amersfoort Maatschappij tot Nut der Israëlieten
18701945Industrialisatie en schaalvergroting in Nederland
1871Kamer van Koophandel ijvert voor vestiging spoorwegwerkplaats in Amersfoort
1871Opening gemeentelijke HBS-gebouw (Hogere Burger School) Plantsoen West
6 okt 1871Baron Charles Nepveu overleden op landgoed Berg en Dal (huis Boesemberg, resp. Ma Retraite of 't Hoogje)
1872"Weekblad voor Amersfoort en omstreken" verschijnt
1872Schilder Piet Mondriaan in Amersfoort geboren († 1/2/1944 te New York)
1873Victor de Stuers publiceert onder de titel "Holland op zijn smalst" een artikel in het literaire tijdschrift `De Gids`.
1873In dit jaar worden 14 openbare pompen in de stad genoemd
1873Oprichting kiesvereniging "Vooruitgang"; door Amersfoortsche Courant "liberaal" genoemd
5 apr 1873Oprichting Amersfoortsche Beiersch-Bierbrouwerij aan Smallepad, eigen spooraansluiting
1874Spoorlijn HIJSM Amsterdam-Amersfoort ("Oosterspoorweg") geopend
1874Israëlitische/joodse begraafplaats Soesterweg nr. 126
1874De rolspoorbrug (enkel spoor) over de Eem is vervangen door een dubbelsporige vaste brug
1874Vestingwet; bebouwing buiten de stad(smuur) voor stedelijk en industrieel gebruik mogelijk
15 mei 1874Eerste bier verlaat Amersfoortsche Beiersch-Bierbrouwerij
1875Vrijmetselaarsloge "Jacob van Campen" opgericht
1876Spoorlijn HIJSM Amersfoort-Zutphen; volledig dubbelspoor tot Apeldoorn in 1898/1899
15 apr 1876Omnibus (bespannen met paarden) rijdt van einde van de Kamp naar het NCS-station aan het Smallepad
1877Laatste keer (in de 19e eeuw) dat gemeentebestuur sprak over bevaarbare verbinding Rijn-Eem (idee/plan uit 1829)
1877Bouw (nieuw) Militair Hospitaal aan de Hogeweg
1877HIJSM-spoorlijn naar Baarn dubbelspoor gemaakt; volledig dubbelspoor tot Amsterdam in 1882
1878Enige grafheuvels op de Leusderhei opgegraven
1878Oprichting vereniging Flehite met onder meer als doel een museum van oudheden op te richten
1879Eduard Douwes Dekker (Multatuli) spreekt voor de eerste keer in "Amicitia", tweede keer in 1880
1879Sloop jachtslot Hogerhuis (gebouwd in 1645) aan de Flierbeek i.v.m. bouw Prins Willem III kazerne
1879Als eerste politieke partij wordt de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) opgericht in Nederland
21 mei 1879Rooms-Katholieke kiesvereniging "Recht voor Allen" opgericht
1880Oprichting pro-gymnasium Westsingel; in 1882 zesjarig gymnasium, daarvoor Latijnse school, op diverse plaatsen
1882Sociaal Democratische Bond opgericht in Nederland
1882Oprichting Amersfoortse Vrijwillige Brandweer
1882Wijzerplaat van de Onze Lieve Vrouwetoren krijgt twee wijzers i.p.v. één
18831887Lucifersfabriek "De Eem" in Amersfoort
1883Remonstrantse kerk in de Herenstraat (thans nr. 2, geen kerk)
1883Bouw Prins Willem III kazerne der Bereden Wapens / cavalerie (afbraak in 1978)
1883Tijdens bouwhausse vanaf 1875 (woningen en kazernes), oprichting steenfabriek Huet, Overeem & Co
1884Gemeentelijke reinigingsdienst opgericht
1885Rijkscommissie voor de graadmeting en waterpassing
1885Meursing koopt stilgelegde garenfabriek (van J. Bonnike) en begint daarin een stoombroodfabriek, later koekfabriek
1886Amersfoortse uitgeverij A.M. Slothouwer publiceert het eerste nummer van Tijdschrift voor Geschiedenis
1886Spoorlijn HIJSM Amersfoort-Kesteren, opening (kop)station Amersfoort Staat aan de Toegangsweg/Spoorstraat
18861956Eysink Fabrieken N.V. (1886-1939); ARI, Amersfoortse Rijwielindustrie (1946-1956)
1886Doleantie, afscheiding o.l.v. Abraham Kuyper
1886Restauratie en reconstructie Koppelpoort (1883 eerste stappen daartoe)
18 feb 1886HIJSM-spoorweghalte Leusden in dienst
1887Sloop van de kapel Mariënhof aan de Zuidsingel
1888Dorp "Amersfoort" gesticht in Transvaal, Zuid Afrika
1888Start aanleg van het Bergkwartier
1888Gereformeerde kerk (Zuidsingel nr. 27) gebouwd op de plaats van kapel Mariënhof
1888Oprichting van de afdeling Amersfoort van het (protestantse) Werklieden Verbond "Patrimonium"
1889Einde Plompetoren/Dieventoren/'t Latijntje als gevangenis
1889Zeepziederij van Christoph Pleines gesticht aan de Grote Koppel
1889Bouw HIJSM-station Amersfoort Aansluiting Staat (plaats huidige station)
1889Gedicht Mei van Herman Gorter (met mogelijke verwijzing in de vierde regel naar Amersfoort)
18891902Gratis paarden-omnibusje van hotel "De Vergulde Zwaan" tussen NCS-station en HIJSM-station Amersfoort Staat
1889Verlening concessie aan Utrechtse Waterleiding Maatschappij tot aanleg waternet in de stad
18891894Bouw Juliana van Stolberg Infanterie kazerne, deels op grondgebied van Leusden
1889Museum Flehite begint in de "Infirmerie" (voorheen militair hospitaal)
18901948Regeerperiode Koningin Wilhelmina (1890-1898: Koningin Emma regentes)
1890Huis Aldegonde, aan de Arnhemseweg, als kinderziekenhuis geopend
18901893Herman Gorter leraar aan het stedelijk gymnasium
1890Verdeling van de hoofdspoorlijnen tussen de maatschappijen HIJSM en SS (opheffing NRS)
20 dec 1890Amersfoortsche IJsclub Voorwaarts opgericht
1891Muziektent bij Sociëteit Amicitia gebouwd door architect W.H. Kam
1891Productie van bier gestaakt in Amersfoortsche Beiersch-Bierbrouwerij
1891Brabander Coets de Bosson koopt Amersfoortsche Beiersch-Bierbrouwerij
1892Spoorlijn naar Utrecht dubbelspoor gemaakt
1892Het postkantoor op de hoek Kortegracht/Drieringensteeg wordt afgebroken
1892HIJSM krijgt medegebruik (naast NCS) van de spoorlijn Utrecht-Amersfoort
1892Sloop van het Pesthuis
1894Amersfoort wordt aangesloten op het landelijke telefoonnet
1894Grenswijziging met de gemeente Leusden na gereedkomen van de bouw van de Juliana van Stolberg kazerne
1894Laatste stadsbrouwerij "Het Klaverblad" afgebroken
1894Oprichting van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond, de eerste "moderne" vakbond in Nederland
1894Afdeling Amersfoort van het Leger des Heils opgericht (1939-2009 gevestigd in het pand Havik nr. 25)
1894Familie Meursing koopt Phoenix brouwerij
1894Oprichting van de RK Werkliedenvereniging "Sint Joseph"
1894Muntschat met 3662 gouden en 2015 zilveren munten in de Nieuwstraat gevonden
1894Eind december, voortdurende zuidwesterstorm; waterstand van de Eem te hoog voor afvoer van water uit de beken
14 mei 1894Pieter Jelles Troelstra bezoekt de stad; 18/8 sociaal democratische kiesvereniging opgericht
8 aug 1894Voor één dag HIJSM-spoorweghalte Nimmerdor aangelegd (met twee afstandseinpalen en een telegraaftoestel)
1895NCS-spoorweghalte Amersfoort Vlasakkers in dienst (vanaf 1923 "De Vlasakkers" genoemd)
1895Ontwerp Algemene Begraafplaats Soesterweg nr. 187
1896Eerste bioscoopvoorstelling in Amersfoort (in "Amicitia" en zaal "De Keizerskroon")
13 jun 1896De eerste woning wordt aanbesteed in het Christaanspark/Kalfsveld bestemd voor de griffier
1897Laatste Hessenkar komt aan in Amersfoort
1897Eerste Eysink auto in Amersfoort gebouwd
24 okt 1897Jhr. Willem Jacob Henri Berend Sandberg geboren te Amersfoort († 9/4/1984 te Amsterdam)
1898Algemene begraafplaats Soesterweg nr. 187 in gebruik genomen
1898NCS-spoorweghalte Hooglanderveen in dienst (tot 1902 Hooglander-Veen genoemd)
15 jun 1898Eerste zgn. klassieke staking in Amersfoort in 19e eeuw, door arbeiders aan villabouw in Christiaanspark (Kalfsveld)
27 sep 1898VVV Amersfoort opgericht
1899Ontwerp van nieuw politiebureau aan de Utrechtsestraat; gesloopt in 1959


Tijdbalk.png



vorige eeuw | volgende eeuw